Expositie Christiaan Sgrooten (1525-1603): onterecht vergeten, vrijdag 1 oktober 2027

Hoewel hij tot de top van de cartografen in de zestiende eeuw behoorde, is Christiaan Sgrooten in tegenstelling tot zijn bekende tijdgenoten Gerard Mercator en Jacob van Deventer lang relatief onbekend gebleven. Zijn levenswerk, twee magnifieke handgetekende atlassen, werden door de koning in Madrid achter slot en grendel bewaard. Ze verschenen nooit in drukvorm en niemand zag ze. Pas in de 19e eeuw werden ze herontdekt. Daarom heet de tentoonstelling ook ‘Christiaan Sgrooten. Onterecht vergeten’.

Christiaan Sgrooten
In 2025 was het 500 jaar geleden dat de cartograaf Christiaan Sgrooten werd geboren in het stadje Sonsbeck bij Xanten. Sgrooten reisde in de tweede helft van de 16e eeuw door grote delen van Europa om gegevens te verzamelen voor de prachtige handgetekende kaarten die hij in opdracht van de Spaanse koning Filips II maakte in het stadje Kalkar, iets ten noorden van Sonsbeck. De koning had kaarten nodig omdat de Nederlandse gewesten in opstand kwamen tegen zijn gezag: de Tachtigjarige Oorlog stond op het punt van beginnen.

Zijn kaarten van de Nederlandse provincies en het aangrenzende Duitse gebied zijn naar de mogelijkheden van die tijd erg nauwkeurig, maar vallen vooral ook op omdat ze bijzonder fraai zijn vormgegeven met oogstrelende versieringen. Sgrooten laat hier zien dat hij als cartograaf ook over een groot artistiek talent beschikte. Het mag als een prestatie van formaat worden gezien dat Sgrooten met enkele helpers maar zonder geavanceerde instrumenten in relatief korte tijd zo’n groot gebied op een fraaie en aansprekende wijze in beeld heeft gebracht.

De reizende tentoonstelling wordt begeleid door een lesbrief, waarmee de schooljeugd kan leren een 16e-eeuwse kaart te lezen, deze te vergelijken met een moderne kaart van de eigen omgeving en verklaringen bedenken voor verschillen tussen oude en nieuwe kaarten.